Herkomstonderzoeksproject

PROCHE

Het project PROCHE (MB21 – Recherches de PROvenance sur la Collection ethnographique – Herkomstonderzoek op de Etnografische collectie) is een onderzoeksprogramma van het Federaal Wetenschapsbeleid, uitgevoerd door het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika (KMMA).

Het onderzoeksproject focust op de herkomst van de etnografische collecties van het KMMA, in het bijzonder die uit de Democratische Republiek Congo. De lancering is een antwoord op de vele sociale en politieke discussies van de voorbije jaren en wil de historische context en de verwervingsmethodes van Congolese culturele erfgoedobjecten die zijn verkregen tijdens de koloniale periode onderzoeken.

 

Online inventaris en herkomstonderzoek

Het onderzoeksdoel is om de volledige keten van verwervingen van een object vast te stellen en hun verschillende historische wortels in context te plaatsen, zodat elke persoon of organisatie eigen onderzoek kan uitvoeren om de legale, illegale of ondefinieerbare aard van een object vast te stellen (bijvoorbeeld plundering, diefstal, overdracht of schenking). Dit is een evolutionair proces, gegevens en kennis zullen voortdurend bijgewerkt en aangevuld worden, waardoor nieuwe vragen over de context van verwerving maar ook over de huidige relatie die we hebben met onze wetenschappelijke kennis zullen opduiken.

Het herkomstonderzoeksproject heeft niet tot doel de status van de collecties vast te stellen, maar om de beschikbare gegevens i.v.m. de omstandigheden waarin ze cultureel erfgoed van de Belgische federale overheid werden te verzamelen, indexeren en analyseren. De verzamelde informatie zal online beschikbaar zijn. Een vrij toegankelijke database zal een zo breed mogelijke toegang voor alle geïnteresseerden mogelijk te maken.

Het diepgaande onderzoek zal worden uitgevoerd door een multidisciplinair team, bestaande uit onderzoekers van het KMMA en Congolese universiteiten en erfgoedinstellingen, gespecialiseerd in geschiedenis, antropologie,  kunstgeschiedenis en recht. Het team zal ondersteund worden door veldonderzoek en andere vormen van kennis die verdieping en een kritische interpretatie van de in de archieven aanwezige gegevens mogelijk zullen maken. Dit kwalitatieve aspect is noodzakelijk voor een betere historische en maatschappelijke kennis van de totstandkoming van de museumcollecties.

Een evolutionaire meerstemmige aanpak

Via zijn netwerk van nationale instellingen met erfgoedwaarde vormt het Institut des musées nationaux du Congo (IMNC) een essentiële gesprekspartner voor dit onderzoek in samenwerking met universiteiten en andere erfgoedinstellingen in de DRC. Het IMNC en het KMMA zijn twee instellingen met een blijvende historische verwevenheid.Deze bilateraliteit is noodzakelijk om alle vormen van kennis te begunstigen en een bredere contextualisering te bieden.

Een combinatie van onderzoeksresidenties, doctoraten en permanente communicatie tussen de partners zal een frisse kijk op de collecties en een beter begrip van de objecten mogelijk maken. Het toegankelijk maken van informatie en het faciliteren van discussies in volledige transparantie zijn essentiële voorwaarden om verschillende visies, kennis en opvattingen binnen deze collecties te verenigen.


1. Zie:  S. Van Beurden, Authentically African: Arts and the Transnational politics of Congolese Culture, Ohio University Press, Colombus, 2015.