Stem op het Tshokwe Cihongo-masker tot 15 november

Ons erfgoedverhaal maakt deel uit van de Erfgoedtombola! Het Tshokwe Cihongo-masker is geselecteerd als één van de twaalf finalisten die kans maken op een restauratiebudget tot € 150.000.

Achter elk erfgoedproject schuilt een bijzonder verhaal. Met de Erfgoedtombola krijgen deze verhalen extra aandacht en mag jij als publiek mee bepalen welke projecten we zeker moeten bewaren voor toekomstige generaties. 

Tot 15 november kan iedereen gratis stemmen op zijn favoriete verhaal. Wie stemt, maakt bovendien automatisch kans op mooie prijzen via de Erfgoedtombola. 

Steun ons met jouw stem via www.erfgoedtombola.be 

Meer dan enkel een masker

Het Cihongo-masker vertegenwoordigt een machtige en eerbiedwaardige mannelijke geest, een makishi. Met zijn imposante boogvormige hoofdtooi en markante baard was de cihongo een onmiskenbare verschijning. Hij speelde een centrale rol bij de initiatie van zonen van hoofden, een ritueel dat de overgang markeerde naar volwassenheid en leiderschap. Voor de Tshokwe-gemeenschappen van Congo, Zambia en Angola was hij meer dan een object: hij was een levende kracht, drager van collectieve identiteit en spiritueel gezag.

Het masker behoort tot een bijzondere en kwetsbare categorie. Anders dan gesneden houten maskers is dit exemplaar samengesteld: een licht houten frame, bekleed met textiel en gevormd door een zwarte pasta die het gezicht zijn trekken en stevigheid geeft. Juist die pasta wordt met de jaren uiterst broos en kwetsbaar. Samengestelde maskers zijn niet gemaakt om eeuwen te trotseren. Ze zijn gemaakt om te leven, om gedragen te worden in rituele context.

Vakmanschap

Het AfricaMuseum bewaart één van de grootste collecties van dergelijke samengestelde maskers ter wereld. Ze getuigen van een vakmanschap dat bijna verloren is gegaan. Want hoewel de makishi nog steeds levend zijn onder de Tshokwe, is hun vervaardiging grondig veranderd. Waar vroeger zwarte pasta de gezichten vormde, gebruiken kunstenaars vandaag gesmolten plastic. De geest leeft voort, maar de materiële traditie die hem ooit vorm gaf dreigt te verdwijnen.

Dit restauratieproject maakt deel uit van een samenwerking tussen het AfricaMuseum en de Tshokwe-gemeenschap in Congo, die in 2022 officieel werd bekrachtigd. Het project omvat een partnerschap gedurende het hele proces, zodat beslissingen gezamenlijk worden genomen en alle kennis bijdraagt aan de materiële, spirituele en maatschappelijke restauratie van het masker.

De herkomst

Het masker kwam in 1959 via een jezuïet, Maurice Colas, in de collecties van het museum terecht. Op basis van de huidige onderzoeksgegevens is het niet mogelijk om de volledige geschiedenis ervan of de exacte omstandigheden van de verwerving te reconstrueren.

Er is geen verzoek tot restitutie van het masker ingediend. Sinds 2022 erkent de wet dat goederen die verband houden met het koloniale verleden van de Belgische staat vervreemdbaar zijn. Een gemengde commissie, bestaande uit deskundigen uit het land van herkomst en Belgische deskundigen, brengt advies uit over nationale verzoeken tot restitutie. Ongeacht de herkomst of de toekomst van het voorwerp – of het nu in België of in Congo blijft, in zijn eigen gemeenschap of in een museum in Afrika terechtkomt – is het museum verplicht de nodige zorg te betrachten om de goede instandhouding van dit Cihongo-masker te waarborgen.

Steun ons met jouw stem via www.erfgoedtombola.be