Een belangrijk moment!

Een belangrijk moment! Congolese en Belgische experts presenteren hun aanbevelingen voor de toekomst van institutioneel herkomstonderzoek tijdens een open forum: “Het huidige kader is ontoereikend”. 

Na jaren van overleg tussen archiefonderzoek in België en veldonderzoek in de Democratische Republiek Congo (DRC) deelden onderzoekers, experts en burgers hun conclusies. Herkomstonderzoek is relevant, maar mag geen voorwaarde zijn voor of vertraging veroorzaken bij de teruggave. Vandaag moeten België en de DRC concrete stappen zetten.

Wat zal de rol van het AfricaMuseum zijn? Met wie moet de toekomst van dit erfgoed worden uitgebouwd? Wanneer zal de teruggave plaatsvinden? Deze vragen stonden centraal in de debatten tijdens het open forum van 7 februari in Tervuren, in aanwezigheid van de institutionele partners de Universiteit van Kinshasa en het Instituut van de Nationale Musea van Congo, en de medewerkers van het PROCHE-project.  

's Ochtends presenteerden de onderzoekers Rodrigue Rutebuka, Béatrice Beya Obonga, Salomon Tholase Kyoambutu, Tshibangu Tshiapota en Raphaël Galume Gawaya hun veldonderzoek in de DRC  en gingen in gesprek met het publiek in de museumzalen. In de namiddag debateerden professor Placide Mumbembele, archivaris Bérengère Piret, nationaal programmabeheerder Cultuur voor UNESCO in Kinshasa Augustin Bikale en doctoraatsstudente geschiedenis en taalkunde Pauline Malenga Mwanga met het publiek over vier belangrijke vragen rond institutioneel herkomstonderzoek.

De belangrijkste aanbevelingen:

Onbeperkte fysieke en digitale toegang tot de koloniale archieven, een erfgoed dat beide landen delen.

Duurzame institutionele partnerschappen tussen België en de DRC, met een evenwichtige financiering en een garantie voor mobiliteit voor onderzoekers, om de machtsongelijkheid te verminderen.

Het wettelijk kader herzien: een logica van historische rechtvaardigheid moet de huidige benadering op basis van documentair bewijs vervangen.

De burgers vanaf het begin van het onderzoek als belanghebbenden betrekken, om het begrip expertise te verbreden en endogene kennis te integreren.  

Hier kunt u de aanbevelingen van de groepen van experts raadplegen (PDF).

Het PROCHE-team wil alle aanwezige onderzoekers bedanken, evenals de Universiteit van Kinshasa, het Instituut voor Nationale Musea, de woordvoerder van de Restitutiecommissie, de deskundigen van de diaspora, het toezichtcomité van het PROCHE-project en de Staatsarchieven voor hun waardevolle medewerking bij het opstellen van de aanbevelingen.

Het PROCHE-project (Recherches de PROvenance sur la Collection ethnographique - Herkomstonderzoek op de Ethografische collectie) is een project van het federale wetenschapsbeleid, uitgevoerd door het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika. Dankzij dit project is er nu een database met 80.000 objecten online beschikbaar. De onderzoekers werkten complementair samen en brachten de herkomst van de objecten in kaart via archiefonderzoek in België door Belgische en Congolese onderzoekers. Bovendien vond er veldonderzoek plaats door Congolese onderzoekers. Zij bestudeerden enkele objecten uit de collecties van het AfricaMuseum bij de gemeenschappen waarvan deze objecten afkomstig zijn.